Nowe zasady dekarbonizacji od marca - co musi zrobić mała firma?

Kto wpada w nowe sidła przepisów?

Wiele osób myśli, że dekarbonizacja dotyczy tylko wielkich hut czy kopalni. To błąd. Od marca 2025 roku przepisy obejmą każdą firmę, która w poprzednim roku obrotowym zatrudniała średnio 48 pracowników. To się po prostu opłaca wiedzieć wcześniej, bo kary za brak raportu mogą być uciążliwe dla budżetu średniej wielkości zakładu. W Revakabael widzimy, że wiele lokalnych firm produkcyjnych z okolic Wrocławia czy Środy Śląskiej wciąż nie ma pojęcia o tym konkretnym progu. Jeśli na liście płac macie 47 osób, jesteście bezpieczni, ale jeden dodatkowy etat od stycznia zmienia Waszą sytuację prawną i zmusza do wyliczenia emisji.

Nie szukajcie tutaj ukrytych haczyków. Liczy się średnia roczna, więc jeśli sezonowo dobijacie do 60 osób, ale przez większość roku pracujecie w 42-osobowym składzie, to prawdopodobnie macie jeszcze czas. Krótko i na temat: sprawdźcie stany kadrowe z ostatnich 12 miesięcy. Przepisy te wynikają z nowej dyrektywy, która ma wymusić na mniejszych podmiotach pokazanie, ile węgla, gazu i prądu zużywają na co dzień. My w Revakabael sprawdziliśmy to u źródła i wiemy, że urzędy nie będą pobłażliwe dla tych, którzy przekroczyli magiczną liczbę 47 pracowników i udają, że temat ich nie dotyczy.

Warto dodać, że raportowanie to nie tylko obowiązek, ale też bilet wstępu do funduszy unijnych. Bez policzonego śladu węglowego zapomnijcie o dotacjach na nową fotowoltaikę czy pompy ciepła w nadchodzących naborach na drugą połowę 2025 roku. To konkretny argument, żeby usiąść do papierów już teraz. Często nasi klienci, jak pan Marek z małej szwalni pod Wrocławiem, dowiadują się o tym dopiero przy składaniu wniosku o 150 000 złotych dofinansowania, a wtedy jest już za późno na szybkie nadrabianie zaległości dokumentacyjnych.

Jeśli na liście płac macie 47 osób, jesteście bezpieczni, ale jeden dodatkowy etat zmienia Waszą sytuację prawną od marca.

Co trzeba policzyć w marcu?

Raportowanie śladu węglowego brzmi strasznie, ale sprowadza się do prostej matematyki z faktur. Musicie podsumować dwa główne obszary, które nazywamy Zakresem 1 i Zakresem 2. Zakres 1 to wszystko, co spalacie bezpośrednio u siebie. Jeśli macie 3 firmowe diesle, które przejechały łącznie 83 400 kilometrów w zeszłym roku, to bierzecie faktury za paliwo i przeliczacie litry na tony CO2. Tak samo z piecem gazowym w hali – spisujecie zużycie z licznika za cały rok 2024. Bez zbędnego owijania w bawełnę: to są dane, które Wasza księgowa wyciągnie z systemu w 45 minut.

Zakres 2 dotyczy energii, którą kupujecie od dostawcy, czyli prądu i ciepła sieciowego. Tutaj sprawa jest jeszcze prostsza. Wystarczy zsumować wszystkie faktury od Tauronu czy innego operatora za okres od stycznia do grudnia. Jeśli Wasz warsztat zużył 124 MWh prądu, to mnożycie to przez wskaźnik emisyjności, który każdy dostawca ma obowiązek podać na swojej stronie internetowej lub na fakturze rocznej. W Revakabael przygotowaliśmy prosty arkusz w Excelu, który robi to automatycznie za Was. Nie potrzebujecie do tego drogich programów za 4 000 złotych miesięcznie.

Pamiętajcie, żeby nie pomijać małych rzeczy. Często firmy zapominają o klimatyzatorach, w których uzupełniano czynnik chłodniczy. Jeśli w lipcu serwisant dobił 2,4 kg czynnika R32, to też musi się znaleźć w raporcie. To są właśnie te detale, na które zwracają uwagę urzędnicy podczas weryfikacji. Sprawdziliśmy to u źródła w kilku urzędach marszałkowskich i wiemy, że największe błędy pojawiają się właśnie przy przeoczeniu takich drobnych serwisów technicznych, które realnie wpływają na środowisko.

Papierologia bez płacenia tysięcy euro

Na rynku zaroiło się od doradców, którzy za przygotowanie jednego raportu chcą od małej firmy nawet 12 600 złotych. To zdzierstwo. Dla podmiotu zatrudniającego 50 czy 60 osób taki dokument można przygotować samodzielnie, poświęcając na to dwa lub trzy wieczory. Kluczem jest porządek w segregatorach z fakturami. W Revakabael promujemy podejście gospodarskie: skoro sam prowadzisz firmę i ogarniasz logistykę, to zliczenie litrów paliwa i kilowatogodzin nie będzie dla Ciebie wyzwaniem. To się po prostu opłaca, bo zaoszczędzone pieniądze lepiej wrzucić w wkład własny do nowej maszyny.

Jeśli jednak czujecie, że Excel to nie Wasza bajka, szukajcie lokalnych doradców, którzy oferują stałe wsparcie, a nie jednorazowe, drogie audyty. My w naszym biurze we Wrocławiu na ulicy Swobodnej często pomagamy klientom po prostu sprawdzić ich własne wyliczenia. Taka weryfikacja trwa u nas zazwyczaj 3 godziny i kosztuje ułamek tego, co wielkie firmy konsultingowe z Warszawy biorą za 'kompleksowe' podejście. Skupiamy się na konkretach, żebyście mieli papier w ręku i mogli spokojnie wrócić do zarabiania pieniędzy, zamiast ślęczeć nad tabelkami CO2.

Heads-up: Nie dajcie się nabrać na certyfikaty 'Neutralności Węglowej', które kosztują fortunę i nic nie dają w świetle nowych przepisów. Urząd wymaga od Was rzetelnego wyliczenia, a nie pięknej naklejki na drzwi biura. Skoncentrujcie się na twardych danych z liczników i faktur. Jeśli Wasz dostawca prądu twierdzi, że dostarcza 99.4% zielonej energii, weźcie od niego pisemne zaświadczenie. To jedyny dokument, który realnie obniży Wasz wynik w raporcie i pozwoli na lepszą punktację przy staraniu się o eko-kredyty w bankach spółdzielczych.

Dla podmiotu zatrudniającego 50 osób raport można przygotować samodzielnie. To się po prostu opłaca.

Dotacje na audyt i nową energię

Skoro już musicie liczyć te emisje, warto wycisnąć z tego coś dla siebie. Od marca 2025 roku ruszają nowe nabory na modernizację energetyczną dla MŚP. Można dostać zwrot nawet 67% kosztów na wymianę oświetlenia na LED w całej hali lub na montaż instalacji fotowoltaicznej o mocy do 48 kWp. Warunek jest jeden: musicie mieć audyt, który pokaże, że ta inwestycja realnie zmniejszy Wasz ślad węglowy. To, co policzycie teraz na potrzeby nowych przepisów, będzie fundamentem pod taki wniosek o dotację. W zeszłym roku pomogliśmy 34 firmom z Dolnego Śląska przejść przez ten proces.

Przykład z życia: firma transportowa z Kątów Wrocławskich, zatrudniająca 52 osoby, zrobiła wyliczenia emisji w lutym. Dzięki temu w kwietniu złożyliśmy dla nich wniosek o dofinansowanie do wymiany starego pieca olejowego na pompę ciepła i panele. Dostali 87 400 złotych bezzwrotnej dotacji. Inwestycja zwróci się im w 3,2 roku, a gdyby nie te nowe obowiązki dekarbonizacyjne, pewnie nigdy by do tego tematu nie usiedli. To jest właśnie to praktyczne podejście, które promujemy w Revakabael – zamieniamy nudny obowiązek w realne oszczędności dla portfela właściciela.

By the way, fundusze unijne na lata 2021-2027 kładą ogromny nacisk na 'zieloną transformację'. Każdy, kto teraz przygotuje porządny raport dekarbonizacyjny, będzie na początku kolejki po pieniądze. W marcu 2025 roku konkurencja będzie jeszcze mała, bo większość firm obudzi się dopiero we wrześniu, gdy fundusze będą już mocno przebrane. My w Revakabael sprawdziliśmy harmonogramy naborów i wiemy, że najwięcej pieniędzy czeka na tych, którzy są gotowi z dokumentacją środowiskową przed końcem pierwszego kwartału.

Harmonogram na najbliższe 3 tygodnie

Jeśli nie chcecie zostawiać wszystkiego na ostatnią chwilę, zacznijcie od zebrania faktur za prąd, gaz i paliwo z całego 2024 roku. To jest zadanie na pierwszy tydzień. Poproście księgową o zestawienie kosztów paliwa z podziałem na rodzaj (ON, PB, LPG). W drugim tygodniu skontaktujcie się z administracją budynku, jeśli wynajmujecie biuro, i poproście o informację o zużyciu ciepła na Wasz metraż. Często zarządcy biurowców we Wrocławiu zwlekają z tymi danymi, więc im wcześniej zapytacie, tym lepiej dla Waszego spokoju. W trzecim tygodniu wrzucacie wszystko do tabeli i liczycie wynik.

Nie martwcie się, jeśli Wasz ślad węglowy wyjdzie wysoki. Pierwszy raport ma być bazą, od której będziecie się odbijać. Nikt Was nie zamknie za to, że hala zużywa dużo energii. Ważne, żeby dane były prawdziwe i poparte dokumentami. Jeśli macie jakiekolwiek wątpliwości, możecie do nas zadzwonić. Odpowiadamy na pytania w ciągu 3-6 godzin roboczych. Nie obiecujemy cudów, ale powiemy Wam szczerze, czy Wasze wyliczenia trzymają się kupy, czy urzędnik odrzuci je przy pierwszej kontroli skarbowej lub środowiskowej.

Podsumowując: dekarbonizacja od marca 2025 to nie koniec świata, tylko kolejny punkt w kalendarzu przedsiębiorcy. Jeśli podejdziecie do tego bez zbędnych emocji i skupicie się na faktach, przejdziecie przez to gładko. My w Revakabael będziemy trzymać rękę na pulsie i informować o każdej zmianie w przepisach. Sprawdziliśmy to u źródła i będziemy to robić dalej, żebyście Wy mogli zająć się produkcją, handlem i usługami. Powodzenia z segregowaniem faktur – to pierwszy krok do zielonej i tańszej energii w Waszej firmie.